Τα escape rooms έχουν πλέον καθιερωθεί ως μια από τις πιο αγαπημένες δραστηριότητες ψυχαγωγίας στην Ελλάδα, με την Αθήνα να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς στον κόσμο για τους λάτρεις του είδους. Ωστόσο, παρότι η ζήτηση παραμένει υψηλή και το κοινό δείχνει ολοένα μεγαλύτερη όρεξη για νέες εμπειρίες, η βιομηχανία των escape rooms βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμα σταυροδρόμια. Το μέλλον τους φαίνεται γεμάτο προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες – αρκεί οι δημιουργοί να είναι έτοιμοι να προσαρμοστούν.
Η συνεχόμενη ζήτηση για δωμάτια τρόμου
Αναμφίβολα, ο τρόμος αποτελεί τη «ναυαρχίδα» των escape rooms τα τελευταία χρόνια. Από στοιχειωμένα σπίτια και μοναστήρια μέχρι serial killers, η ζήτηση του κοινού για τρομακτικές εμπειρίες είναι τεράστια. Δεν είναι τυχαίο ότι τα περισσότερα νέα δωμάτια που ανοίγουν στην Αθήνα βασίζονται σε κάποιο horror concept. Το κοινό αναζητά τον τρόμο γιατί συνδυάζει το θέαμα με την ενεργή συμμετοχή, αλλά και την αίσθηση της “ζωντάνιας” που σου δίνει η έκκριση αδρεναλίνης. Όμως αυτή η υπερπροσφορά αρχίζει σιγά σιγά να κουράζει καθώς το στοιχείο της πρωτοτυπίας απουσιάζει. Τα νέα δωμάτια έχουν υπερβολικά πολλές ομοιότητες μεταξύ τους, ενώ δεν είναι λιγες οι φορές που παρατηρούμε δωμάτια-κόπιες, με τρανταχτές… επιρροές από άλλες εταιρίες.
Γιατί κλείνουν δωμάτια, ακόμα και επιτυχημένα;
Παρά την επιτυχία και την αναγνωρισιμότητά τους, αρκετά escape rooms κλείνουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το M’ama, ένα από τα πιο επιτυχημένα και ατμοσφαιρικά δωμάτια τρόμου της Αθήνας, το οποίο ανακοίνωσε πρόσφατα οτι θα κλείσει τον προσεχή Οκτώβριο. Δε γνωρίζουμε τους ακριβείς λόγους που οδήγησαν την εταιρεία σε αυτή την απόφαση. Ωστόσο, σε ένα πιο γενικό πλαίσιο, το υψηλό κόστος συντήρησης, τα λειτουργικά έξοδα, η κόπωση των ομάδων που τρέχουν αυτά τα projects αλλά και η δυσκολία να κρατήσεις το ενδιαφέρον ζωντανό σε βάθος χρόνου-ειδικά όταν ο ανταγωνισμός είναι τόσο μεγάλος, είναι μερικοί από τους λόγους που μπορούν να αναγκάσουν ένα δωμάτιο να βάλει λουκέτο. Η βιωσιμότητα ενός escape room δεν εξαρτάται μόνο από την ποιότητα του παιχνιδιού, αλλά και από την επιχειρηματική στρατηγική πίσω από αυτό.
Είναι πάντα στενάχωρο να ακούμε ότι κλείνουν δωμάτια, ειδικά επιτυχημένα. Δυστυχώς ή ευτυχώς, η αγορά των escape rooms κινείται με τόσο ταχείς ρυθμούς, που ένα δωμάτιο 3 χρόνων θεωρείται πλέον παλιό, ενώ είναι ελάχιστα πλέον τα δωμάτια που ξεκίνησαν με την έναρξη του κλάδου και λειτουργούν ακόμα. Αυτό δείχνει αφενός την ανάγκη του κοινού για νέες εμπειρίες, αφετέρου το ότι ο ανταγωνισμός και τα έξοδα που βαραίνουν μια επιχείριση, είναι πολλές φορές μη διαχειρίσιμα. Οφείλουμε να αναφέρουμε όμως και περιπτώσεις που οι ιδιοκτήτες, έχουν αφήσει τα δωμάτια αυτά στο έλεός τους, με ελάχιστη ή μηδαμινή συντήρηση.
Νέοι παίκτες, νέες προκλήσεις
Οι γενιές των gamers αλλάζουν, ανακυκλώνονται. Άτομα που ήταν 6 χρονών για παράδειγμα όταν άνοιξαν τα πρώτα escape rooms στην Αθήνα, τώρα ειναι 18 και αποτελούν τους νέους παίκτες στον κλάδο. Θα μπορούσε αυτό το κοινό, θεωρητικά πάντα, να ανακαλύψει από την αρχή τα δωμάτια πρώτης γενιάς (μερικά από τα οποία είναι ακόμα αξιόλογα, ίσως και καλύτερα από νεότερα). Σταδιακά να περάσει και στα δωμάτια που είναι γεμάτα εντυπωσιακά cinematics και μηχανισμούς τελευταίας τεχνολογίας ή εξωπραγματικά σκηνικά. Αυτός θα ήταν ίσως ένας τρόπος να βιώσουν και οι νέες παίκτες το timeline και την εξέλιξη των παιχνιδιών, βοηθώντας ταυτόχρονα στην επιβίωση πολλών δωματίων, που έτσι κι αλλιώς αποτελούν ακόμα τη βασική επιρροή και έμπνευση για τα τωρινά.
Η αγορά όμως δεν λειτουργεί έτσι. Πάρτε για παράδειγμα τον κινηματογράφο. Ακόμα κι αν οι ταινίες του Χίτσκοκ είναι αυτές που “διδάσκουν” σινεμά, λίγοι θα ασχοληθούν σήμερα να τις δουν, έστω ως σπουδή, και θα προτιμήσουν πιο σύγχρονες παραγωγές, καθώς οι πρώτες φαίνονται πλέον παρωχημένες.
Ο ανταγωνισμός και τα βραβεία TERPECA
Μετά την τεράστια διάκριση του ελληνικού escape room Chapel & Catacombs το 2022, που κατέκτησε την κορυφή στα διεθνή βραβεία TERPECA, ο πήχης ανέβηκε επικίνδυνα ψηλά. Σήμερα, όποιο escape room θέλει να ξεχωρίσει, πρέπει να ρίξει πολύ χρήμα και μεράκι για να φτάσει σε επίπεδο “παγκόσμιας διάκρισης”. Αυτό όμως σημαίνει ότι οι μικρότερες εταιρείες δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν, καθώς οι απαιτήσεις για “τελειότητα” σε σκηνικά, ηθοποιούς, μηχανισμούς και ιστορία είναι τεράστιες. Το κεφάλαιο παίζει πολύ μεγάλο ρόλο, και ακόμα κι αν υπάρχει μία φανταστική και πρωτότυπη ιδέα για δωμάτιο, αν δεν υπάρχουν οι κατάλληλοι πόροι για να έρθει όλο αυτό στη ζωή, η επιτυχία του είναι κάθε άλλο παρά εξασφαλισμένη. Ο ανταγωνισμός, ενώ οδηγεί σε καλύτερες εμπειρίες, ταυτόχρονα δημιουργεί πίεση και μία άνιση μάχη μεταξύ των κατασκευαστών. Πολλές πρωτότυπες ιδέες, φτωχά εκτελεσμένες δεν είχαν την επιτυχία που τους άξιζε, εξαιτίας όλων των παραπάνω.
Η επαναληψιμότητα και η έλλειψη πρωτοτυπίας
Όπως αναλύσαμε και σε προηγούμενο άρθρο μας, αν και τα escape rooms ξεκίνησαν ως πεδίο φαντασίας και δημιουργικότητας, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια στασιμότητα. Κυριαρχεί το horror genre, με την υποκατηγορία του θρησκευτικού τρόμου (μοναστήρια, καλόγριες, δαίμονες) να έχει σχεδόν μονοπωλήσει την αγορά. Από την άλλη, genres όπως το sci-fi, το fantasy ή ακόμα και η κωμωδία μένουν στο περιθώριο. Το αποτέλεσμα; Οι παίκτες συχνά νιώθουν ότι «έχουν ξαναπαίξει κάτι παρόμοιο». Για να επιβιώσει ο χώρος, χρειάζεται φαντασία και διαφοροποίηση – είτε μέσα από θεματικές που δεν έχουν εξερευνηθεί αρκετά, είτε με γρίφους και μηχανισμούς που ξεφεύγουν από τα κλασικά μοτίβα.
Κάτι αισιόδοξο για κλείσιμο…
Παρά τις δυσκολίες και τις προκλήσεις, το μέλλον των escape rooms στην Ελλάδα μπορεί να είναι λαμπρό. Υπάρχουν παραγωγές που γίνονται με μεράκι, που επενδύουν στη λεπτομέρεια και σέβονται το κοινό τους. Το ζητούμενο είναι οι δημιουργοί να ανοίξουν τους ορίζοντές τους και να τολμήσουν να κάνουν νέα βήματα: να φτιάξουν comedy rooms, sci-fi περιπέτειες, δραματικές εμπειρίες ή epic fantasy ιστορίες που θα συνδυάζουν ατμόσφαιρα με γρίφους. Ακόμα και τα δωμάτια τρόμου, για να αντέξουν στον χρόνο, πρέπει να εξελίσσονται και να προσφέρουν κάτι παραπάνω από μια «τυπική» δαιμονισμένη καλόγρια. Τα ελληνικά escape rooms έχει αποδείξει ότι μπορούν να σταθούν στο παγκόσμιο προσκήνιο – αρκεί να συνεχίσουν να καινοτομούν και να εμπνέονται από το πάθος των δημιουργών τους.
