Escape Rooms στην Αθήνα: Στοίχειωσαν την πόλη ή ξέμειναν από φαντασία;

Η Αθήνα θεωρήθηκε για αρκετά χρόνια μια από τις κορυφαίες πόλεις στον κόσμο για τους λάτρεις των escape rooms. Με μια πληθώρα από δωμάτια κάθε είδους, δημιουργούς με όρεξη και φαντασία και φανατικούς παίκτες, η ελληνική σκηνή κατάφερε να καθιερωθεί ως σημείο αναφοράς στην Ευρώπη. Όμως κάτι φαίνεται να αλλάζει τα τελευταία χρόνια: ο τρόμος επικρατεί σχεδόν παντού, οι γρίφοι υποχωρούν, και η πρωτοτυπία μοιάζει να παραδίδει τα όπλα στον εντυπωσιασμό. Είναι αυτή μια φυσική εξέλιξη; Ή δείγμα δημιουργικής κόπωσης;

Από τα κλασικά γριφοδωμάτια στην εποχή του horror

Οι πρώτες γενιές δωματίων στην Αθήνα ήταν βασισμένες σε λογική, εφευρετικότητα και ατμόσφαιρα. Μπορεί τα μέσα να ήταν απλά, αλλά η εμπειρία ξεχώριζε μέσα από πρωτότυπους μηχανισμούς και σενάρια και προσεγμένη σκηνοθεσία. Σταδιακά, το είδος εξελίχθηκε: η εμφάνιση ηθοποιών, οι πιο πλούσιες κατασκευές με ακριβότερα σκηνικά και η ενσωμάτωση των cinematics sequences στο παιχνίδι οδήγησαν στη γέννηση του «δωματίου τρόμου».

Η εμπειρία μετατοπίστηκε από τον καθαρό γρίφο, σε κάτι πιο…immersive: Στη βιωματική αγωνία. Οι παίκτες πια δεν έπρεπε απλώς να λύσουν, αλλά να τρέξουν, να κρυφτούν, να “επιβιώσουν”. Ο τρόμος έγινε εργαλείο αφήγησης, αλλά και marketing. Δωμάτια με ηθοποιούς, πρωτότυπα σκηνικά και jump scares άρχισαν να κερδίζουν έδαφος. Και τελικά, να κυριαρχούν.

Η στροφή αυτή είχε κόστος: τα γριφοδωμάτια άρχισαν να σπανίζουν. Όχι επειδή δεν υπήρχε κοινό, αλλά επειδή δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν τον εντυπωσιασμό που προσφέρανε τα δωμάτια τρόμου. Ο μέσος παίκτης συχνά επέλεγε το “τρομακτικό” γιατί ήταν πιο έντονο, πιο αξέχαστο, πιο viral. Η αγορά αναγκαστικά άρχισε να προσαρμόζεται, και σε κάποιες περιπτώσεις, να ομογενοποιείται.

Ορισμένοι παίκτες και ιδιοκτήτες του χώρου εκφράζουν πλέον την απογοήτευσή τους: «Όλα θυμίζουν κάτι που έχουμε ήδη παίξει», «άλλο ένα στοιχειωμένο σπίτι με ηθοποιούς». Και η αλήθεια είναι ότι το horror μπορεί να κουράσει αν δεν συνοδεύεται από καινοτομία. Οι δημιουργοί από την άλλη, έρχονται αντιμέτωποι με ένα κοινό που θέλει κυρίως ένταση, αλλά δύσκολα επιβραβεύει τη δημιουργικότητα όταν αυτή δεν έχει μέσα και μερικές κραυγές.

Δεν είναι όμως όλα αρνητικά. Πολλά horror δωμάτια είναι εξαιρετικά προσεγμένα, με σκηνοθετική άποψη, ατμόσφαιρα και καλά δομημένους γρίφους. Το πρόβλημα δεν είναι το είδος, αλλά η επαναληπτικότητα. Όταν όλοι ακολουθούν την ίδια συνταγή, η αγορά σταδιακά εξασθενεί. Και το κοινό, όσο φανατικό και αν είναι, αρχίζει να κουράζεται από την έλλειψη διαφοροποίησης.

Το ζητούμενο είναι η ισορροπία. Υπάρχει ακόμα χώρος για καθαρόαιμα γριφοδωμάτια, για κωμωδίες, για sci-fi, για interactive εμπειρίες που δεν βασίζονται μόνο στον τρόμο. Η διεθνής σκηνή των escape rooms (πάρτε για παράδειγμα την Πολωνία, το Βέγλιο, την Ισπανία ή την Ολλανδία) δείχνει πως η καινοτομία δεν έχει τελειώσει: υβριδικές εμπειρίες, τεχνολογική ενσωμάτωση, σενάρια με βάθος και μη-γραμμική αφήγηση.

Θα παραμείνει η Αθήνα στην κορυφή;

Η Αθήνα συνεχίζει να έχει μεγάλο αριθμό escape rooms, μερικά από τα οποία βρίσκονται ανάμεσα στα κορυφαία της Ευρώπης και του κόσμου. Ωστόσο, ο ανταγωνισμός δυναμώνει. Αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις παρουσιάζουν πολύ αξιόλογες παραγωγές.

Αν η Αθήνα θέλει να κρατήσει τον τίτλο της «πρωτεύουσας των escape rooms», χρειάζεται να ξαναθυμηθεί τη φαντασία και την πρωτοτυπία που της έδωσε αυτόν τον τίτλο. Όχι απαραίτητα επιστροφή στα βασικά, δεν νομίζω ότι υπάρχει way back πλέον (κι ευτυχώς, κατά μία άποψη) αλλά άνοιγμα σε νέες ιδέες, νέα themes και ποικιλία. Το horror μπορεί να παραμείνει ο βασιλιάς αλλά δεν χρειάζεται να είναι ο μοναδικός στο θρόνο, ή έστω, στο παλάτι.

Η εξέλιξη των escape rooms είναι αναπόφευκτη και φυσιολογική. Κάθε τάση έχει τον κύκλο της. Το ερώτημα είναι αν οι δημιουργοί θα συνεχίσουν να καινοτομούν ή θα παγιδευτούν στην ασφάλεια του γνώριμου. Και αν οι παίκτες θα συνεχίσουν να διεκδικούν εμπειρίες που πραγματικά αξίζει να αποδράσεις από την καθημερινότητα.