Έχουμε αναφέρει πολλές φορές πώς τα video games και οι ταινίες επηρέασαν τα escape rooms. Πρωτίστως όμως, υπήρχε ένα παιχνίδι που έβαλε τα θεμέλια της φαντασίας και της αφήγησης: το Dungeons & Dragons. Πολύ πριν εμφανιστούν οι πρώτες κλειδωμένες πόρτες, οι μηχανισμοί και οι κάμερες παρακολούθησης που συνθέτουν τη μαγεία ενός escape room, υπήρχε μια παρέα σε ένα τραπέζι, μερικά ζάρια και μια ιστορία. Το D&D, που γεννήθηκε τη δεκαετία του ’70, δεν ήταν απλώς ένα παιχνίδι φαντασίας. Ήταν ένα συνεργατικό αφήγημα, ένας τρόπος να ζήσεις μια περιπέτεια αντί απλώς να την παρακολουθείς. Και σε μεγάλο βαθμό, ήταν ο πρόγονος του είδους των escape rooms όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Στο D&D, οι παίκτες δεν διαγωνίζονται μεταξύ τους· συνεργάζονται για να λύσουν γρίφους, να αποφύγουν παγίδες, να αποκρυπτογραφήσουν μυστικά και να βρουν μια έξοδο ή έναν θησαυρό. Σας θυμίζει κάτι αυτή η περιγραφή; Οι δημιουργοί των πρώτων escape rooms λένε συχνά ότι η αίσθηση της συλλογικής εξερεύνησης και της «διαφυγής από ένα dungeon» υπήρξε η βασική πηγή έμπνευσής τους. Κι αν το καλοσκεφτούμε, όλη η δομή και η λογική ενός “δωματίου απόδρασης” μοιάζει υπερβολικά με την ιδέα της διαφυγής από ένα dungeon γεμάτο γρίφους και κινδύνους.
Διαβάστε επίσης: Dungeons & Dragons: Η ιστορία, η επιρροή και η κληρονομιά ενός πολιτισμικού φαινομένου
Roleplaying μέσα στα δωμάτια
Αν υπάρχει ένα escape room που αγκαλιάζει τη φιλοσοφία του D&D σχεδόν κυριολεκτικά, αυτό είναι το Room 54. Εκεί, τα παιχνίδια δεν περιορίζονται στην επίλυση γρίφων· οι παίκτες μπορούν να πάρουν ρόλους, να αναλάβουν χαρακτήρες και να κάνουν roleplaying καθ’ όλη τη διάρκεια της εμπειρίας.
Σε ορισμένα από τα δωμάτιά του υπάρχει ακόμη και το combat στοιχείο, προσαρμοσμένο φυσικά στις συνθήκες του χώρου, που θυμίζει τις μάχες του D&D.
Αυτός ο τρόπος παιχνιδιού προσφέρει μια διαφορετική μορφή immersion: οι παίκτες δεν λύνουν απλώς γρίφους· γίνονται οι ήρωες της ιστορίας, όπως ακριβώς θα έκανε ένας barbarian, ενας wizard ή ένας rogue σε ένα D&D campaign.
Ο Dungeon Master έγινε…Game Master
Στο Dungeons & Dragons υπάρχει πάντα ο Dungeon Master. Ο αφηγητής, ο δημιουργός του κόσμου, εκείνος που καθοδηγεί την ομάδα μέσα στην ιστορία. Είναι αυτός που περιγράφει τι βλέπουμε: Τα μπουντρούμια, τους χαρακτήρες, το περιβάλλον, τις μυστηριώδεις πόρτες και τα αντικείμενα.
Στα escape rooms, ο ρόλος αυτός ζει ξανά μέσα από τον Game Master, που παρακολουθεί, υποστηρίζει και καθοδηγεί τους παίκτες δίνοντας βοήθειες. Εκείνος που βλέπει τα πάντα πίσω από τις κάμερες και παρεμβαίνει όταν η ιστορία το απαιτεί.
Ακόμα και στο Paradox Project, ένα από τα πιο επιδραστικά escape rooms στην Ελλάδα, ο ρόλος του Dungeon Master θα μπορούσε να ταυτιστεί -θεματικά μιλώντας πάντα- με τον «θείο», τον μυστηριώδη οικοδεσπότη που σας προσκαλεί στην έπαυλη και σας καθοδηγεί μέσα από τα βίντεο που παρακολουθείτε. Πρόκειται ουσιαστικά για τον ίδιο αφηγηματικό μηχανισμό που χρησιμοποιεί το D&D εδώ και δεκαετίες: μια φωνή που κινεί τα νήματα της ιστορίας.
Το storytelling πέρα από τον γρίφο
Το D&D δεν είναι απλώς μάχες και roll checks με εικοσάπλευρα ζάρια. Είναι πάνω απ’ όλα ιστορία. Οι παίκτες δεν προσπαθούν να λύσουν απλώς προβλήματα, προσπαθούν να κατανοήσουν έναν κόσμο, να βρουν νόημα στις πράξεις τους, να αποκαλύψουν την αλήθεια. Αυτό ακριβώς είναι και η καρδιά των πιο επιτυχημένων escape rooms.
Το Lockhill, για παράδειγμα, στηρίζει ολόκληρο τον αφηγηματικό του άξονα σε βασικά στοιχεία του D&D. Οι παίκτες μπαίνουν σε έναν κόσμο μυστηρίου, σε ένα σκοτεινό χωριό (στο οποίο υπάρχει ένα πανδοχείο, μεταξύ άλλων) όπου χαρακτήρες αναζητούν κάτι σε ένα άγνωστο μέρος. Αλληλεπιδρούν με NPCs, ξετυλίγουν το κουβάρι μιας μεγάλης ιστορίας και μαζεύουν στοιχεία που τους οδηγούν στην αποκάλυψη ενός μεγαλύτερου μυστηρίου. Είναι ένα ολοκληρωμένο campaign, απλώς χωρίς τα ζάρια.
Και φυσικά, το στοιχείο του horror που άνθισε μετά τα πρώτα χρόνια της ελληνικής σκηνής των escape rooms, έχει κι αυτό βαριά επιρροή από το D&D. Πολλά campaigns του D&D -ιδίως αυτά που εμπνέονται από κόσμους όπως το Ravenloft– συνδυάζουν τρόμο, σκοτεινή ατμόσφαιρα και ηθικά διλήμματα, κάτι που πέρασε σχεδόν αυτούσιο στις εμπειρίες τρόμου των ελληνικών δωματίων.
Οι δημιουργοί που μεγάλωσαν με ζάρια και rulebooks
Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως αρκετοί από τους πιο επιτυχημένους δημιουργούς escape rooms στην Ελλάδα μεγάλωσαν με τα ζάρια του D&D.
Ο Γιώργος (Room 54), ο Βασίλης (Lockhill) και τα παιδιά του Paradox Project έχουν δηλώσει δημόσια πως σαν έφηβοι ξόδεψαν αμέτρητες ώρες σε D&D campaigns με την παρέα τους, διαβάζοντας παράλληλα άπειρα rulebooks και σχεδιάζοντας δικούς τους κόσμους. Αυτή η γενιά δημιουργών μετέφερε τη φαντασία, την αφήγηση και τη μηχανική του παιχνιδιού στο πραγματικό περιβάλλον των escape rooms, δημιουργώντας εμπειρίες όπου ο παίκτης δεν είναι απλός θεατής, αλλά ενεργό μέλος μιας ιστορίας.
Χάρη σε αυτή τη νοοτροπία, η ελληνική σκηνή απέκτησε δωμάτια που λειτουργούν σαν ζωντανά campaigns: παίζεις, εξερευνείς, ενίοτε παίρνεις αποφάσεις, συνεργάζεσαι και προχωράς στην πλοκή με φυσικό τρόπο. Είναι ένα είδος αφήγησης που δεν θα υπήρχε χωρίς την παρακαταθήκη του Dungeons & Dragons.
Escape rooms όπως το Rebellion, της Clock Escape Rooms, βασίζονται ξεκάθαρα στη λογική ενός Dungeons & Dragons campaign. Κυριολεκτικά, ξενικάτε σε ένα μπουντρούμι, προσπαθείτε να αποδράσετε και να ανακαλύψετε ένα θησαυρό. Όλο αυτό, σε ένα epic fantasy περιβάλλον.
Από τα τραπέζια στα πραγματικά dungeons
Η επιρροή του D&D δεν είναι μόνο θεματική ή αφηγηματική. Είναι και δομική. Η ίδια η έννοια της «αποστολής» (quest), της «ανακάλυψης» και της ομαδικής διαφυγής από έναν χώρο γεμάτο παγίδες και μυστικά, αποτελεί τον πυρήνα τόσο των campaign modules του παιχνιδιού όσο και των σύγχρονων escape rooms. Άλλωστε ακόμα κι ο τίτλος “Δωμάτιο Απόδρασης” περιέχει μέσα τη λέξη “απόδραση”.
Στο D&D, μια ομάδα ξεκινά από μια ταβέρνα, κατεβαίνει συνήθως σε ένα dungeon και προσπαθεί να βγει ζωντανή. Στα escape rooms, μια ομάδα ξεκινά από μια αίθουσα, λύνει γρίφους και προσπαθεί να αποδράσει πριν τελειώσει ο χρόνος. Η πρόκληση, το σασπένς, η ικανοποίηση της ανακάλυψης, όλα έχουν κοινή ρίζα.
Στο Anneliese, το γριφοδωμάτιο της Panic Button Escape Rooms, ξεκινάτε από ένα πανδοχείο συνομιλώντας με τον inn keeper, ο οποίος είναι ταυτόχρονα ο μέντοράς σας και Game Master. Βλέπουμε λοιπόν πώς βασικά “κεφάλαια” μιας παρτίδας D&D, όπως είναι η αρχή της περιπέτειας με το party να βρίσκεται σε ένα tavern, να έχουν ενσωματωθεί πλήρως σε κάποια δωμάτια απόδρασης.
Από τα dungeons στα…δωμάτια, η μαγεία συνεχίζεται
Πενήντα χρόνια μετά τη δημιουργία του Dungeons & Dragons, η επιρροή του εξακολουθεί να διαπερνά σχεδόν κάθε μορφή διαδραστικής ψυχαγωγίας: από τα video games και τα escape rooms, μέχρι τις τηλεοπτικές σειρές και τα podcasts.
Κάθε φορά που στέκεστε μπροστά σε μια κλειδωμένη πόρτα, κρατώντας ένα περίεργο αντικείμενο στα χέρια σας και προσπαθείτε να καταλάβετε πώς συνδέονται τα στοιχεία μεταξύ τους, ζειτε μια στιγμή D&D, ακόμη κι αν δεν το συνειδητοποιείτε.
Ίσως τελικά τα escape rooms να είναι απλώς το φυσικό εξελικτικό στάδιο του Dungeons & Dragons: Ίδιο πάθος για εξερεύνηση, ίδιο πνεύμα συνεργασίας, ίδια δίψα για περιπέτεια. Απλώς χωρίς τα ζάρια.
