Στην κοινότητα των escape room, οι κριτικές των παικτών αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο – τόσο για άλλους παίκτες που ψάχνουν το επόμενο παιχνίδι τους όσο και για τις ίδιες τις εταιρείες που βασίζονται στο feedback για να βελτιώσουν τα δωμάτιά τους. Όμως, κατά πόσο μπορούμε να μιλάμε για αντικειμενικές κριτικές όταν η φύση του χόμπι βασίζεται τόσο πολύ στην προσωπική εμπειρία; Και ποια είναι, τελικά, η “σωστή” κριτική;
Ο φόβος της επώνυμης κριτικής
Πολλοί παίκτες, ακόμα κι αν έχουν εντοπίσει σημεία που δεν τους άρεσαν, διστάζουν να τα αναφέρουν όταν κάνουν επώνυμη κριτική. Υπάρχει πάντα η ανησυχία ότι μια πιο “ψυχρή” ή ειλικρινής αξιολόγηση μπορεί να παρεξηγηθεί, να δημιουργήσει εντάσεις, να θεωρηθεί “γκρίνια” ή ακόμη και ότι θα «μαυριστούν» άτυπα από κοινότητες ή ακόμα και από τις ίδιες τις εταιρείες. Το αποτέλεσμα; Πολλές κριτικές καταλήγουν να είναι μονοδιάστατα θετικές με μια συνεχή ροή θετικών κριτικών που δεν αποτυπώνουν απαραίτητα την πλήρη εμπειρία.
Παράλογες απαιτήσεις και υπερβολικά standards
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και οι παίκτες που φτάνουν στο αντίθετο άκρο. Μεγάλες προσδοκίες λόγω hype οδηγούν σε απογοητεύσεις που μετατρέπονται σε άδικες κριτικές. Παράπονα για λεπτομέρειες όπως «δεν λειτουργούσε καλά το κλιματιστικό» ή «ο ηθοποιός δεν είχε πολύ ταλέντο» είναι συχνά υπερβολικά, ειδικά όταν δεν σχετίζονται άμεσα με τον βασικό κορμό της εμπειρίας.
Ακόμη πιο ακραίο είναι το επιχείρημα «δεν τρομάξαμε». Το έχουμε πει πολλές φορές, ο τρόμος είναι υποκειμενικός. Το ότι κάποιος δεν τρόμαξε όσο θα ήθελε, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το δωμάτιο απέτυχε στον στόχο του. Ίσως απλώς δεν ήταν το κατάλληλο δωμάτιο για τον συγκεκριμένο παίκτη – ή ίσως έχει δει τόσα πολλά που έχει αποκτήσει ανοσία. Κάποιον τον σοκάρει ένας ψίθυρος στο σκοτάδι, άλλον δεν τον αγγίζει ούτε κραυγή μέσα στο πρόσωπο. Κανένα δωμάτιο δεν είναι φτιαγμένο για να καλύψει όλα τα προσωπικά όρια του τρόμου – και ίσως δεν χρειάζεται να είναι. Δεν χρειάζεται κάθε escape room να είναι “το πιο τρομακτικό που υπάρχει”. Οφείλουμε να σεβόμαστε τη διαφορετικότητα των εμπειριών που προσφέρονται και αυτά που θέλει να μας πει το κάθε δωμάτιο, με τον τρόπο που θέλει.
Δόλος στις κριτικές: Το σκοτεινό πρόσωπο της κοινότητας
Δυστυχώς, υπάρχουν και περιπτώσεις στις οποίες οι κριτικές δεν γράφονται από πραγματικούς παίκτες, αλλά από άτομα με σκοπιμότητα. Είναι γνωστό σε μέρη της κοινότητας ότι έχουν υπάρξει κριτικές από υπαλλήλους άλλων εταιρειών, με στόχο να δυσφημίσουν ανταγωνιστικά δωμάτια ή να υπερπροβάλλουν τα δικά τους. Αυτή η πρακτική όχι μόνο βλάπτει τις εταιρείες αλλά και την ίδια την κοινότητα, υπονομεύοντας την αξιοπιστία των κριτικών γενικότερα.
Οι δυο όψεις του νομίσματος: Παίκτες vs Ιδιοκτήτες
Είναι λάθος ένας παίκτης να χαρακτηρίζει ένα δωμάτιο “κακό” επειδή δεν ταίριαξε στα προσωπικά του γούστα ή στα υποκειμενικά του standards. Η εμπειρία ενός escape room είναι πολυπαραγοντική και δεν δημιουργείται για να εξυπηρετήσει αποκλειστικά και μόνο ένα συγκεκριμένο κοινό. Από την άλλη, υπάρχουν και οι ιδιοκτήτες που δεν αντέχουν ούτε την καλοπροαίρετη και τεκμηριωμένη κριτική. Δεν είναι λίγες οι φορές που βλέπουμε ειρωνικές ή ακόμα και εχθρικές απαντήσεις από υπεύθυνους escape rooms, ιδιοκτήτες ή GMs, σε σχόλια που απλώς επισημαίνουν συγκεκριμένες αδυναμίες ενός παιχνιδιού. Μια επαγγελματική στάση θα ήταν να δίνεται χώρος για συζήτηση, όχι για άμυνα ή επίθεση.
Η συζήτηση που ακολουθεί μετά το παιχνίδι, το γνωστό “after game”, είτε είναι θετική είτε αρνητική, δεν θα έπρεπε να επηρεάζει την τελική μας άποψη για το παιχνίδι. Το προσωπικό είναι εκεί για να διαχειριστεί μια εμπειρία παιχνιδιού, όχι για να λειτουργεί ως ψυχαγωγός, κόλακας ή παρηγορητής. Είναι σαν να πηγαίνεις σε εστιατόριο και να αποφασίζεις αν το φαγητό ήταν καλό ανάλογα με το πόσο συμπαθητικός ή συζητήσιμος ήταν ο σερβιτόρος.
Επιπλέον, ας θυμόμαστε πως ακόμα και η καλύτερη εταιρεία μπορεί να περάσει μια κακή μέρα. Ένα τεχνικό πρόβλημα, μια διακοπή ρεύματος, ένας καινούριος ηθοποιός που ακόμα προσαρμόζεται ή είναι αγχωμένος, ένα σκηνικό που δεν λειτούργησε όπως έπρεπε… όλα αυτά είναι μέσα στο παιχνίδι- κυριολεκτικά και μεταφορικά. Δεν είναι δικαιολογίες, είναι ανθρώπινες και τεχνικές συνθήκες που αξίζουν λίγη επιείκεια. Σημασία έχει όταν συμβαίνουν τέτοια περιστατικά, πώς τα διαχειρίζεται η εταιρεία.
Πώς μοιάζει η σωστή κριτική;
Ίσως η “σωστή” κριτική να μην είναι ούτε αποθεωτική ούτε καταδικαστική. Είναι αυτή που μιλάει με επιχειρήματα. Που επισημαίνει τόσο τα δυνατά όσο και τα αδύναμα σημεία της εμπειρίας. Που δεν μένει στο “τρομάξαμε” ή “δεν τρομάξαμε”, αλλά εξετάζει την εμπειρία συνολικά. Αυτή που αξιολογεί τη ροή, τη δομή, το gameplay, την ποιότητα των γρίφων, την αισθητική των σκηνικών και τον βαθμό εμπλοκής στο σενάριο. Η σωστή κριτική απαντά σε ερωτήματα όπως:
- Ήταν το παιχνίδι δομημένο;
- Ήταν οι γρίφοι ευφυείς και κατανοητοί ή λύνονταν μόνο με τη βοήθεια του GM;
- Τα σκηνικά υποστήριζαν την ατμόσφαιρα ή ένιωθες πως βρίσκεσαι σε έναν άδειο χώρο με δύο έπιπλα;
- Η τιμή ανταποκρίθηκε σε αυτό που προσφέρει το δωμάτιο (σκηνικά, πλήθος ηθοποιών, διάρκεια παιχνιδιού, συνολικό μέγεθος δωματίου, τεχνικά μέρη, εφέ κλπ) ασχέτως από το αν μας άρεσε το παιχνίδι ή όχι;
- Το immersion λειτούργησε, μας απορρόφησε;
Τελικά, μια χρήσιμη κριτική θα πρέπει να μπορεί να απαντήσει σε όλα τα παραπάνω, ανεξάρτητα από τις προσωπικές μας προτιμήσεις.
